Duurzaam toerisme

Eerlijk?

Hop, in het hoenderhok met die knuppel. Eerst een disclaimer: de meesten kennen mij als een stevige voorvechter van een duurzame aanpak in de reisbranche. We hebben er artikels over geschreven, magazine nummers aan gewijd en congressen rond georganiseerd. De conclusie is: toerisme zal duurzaam zijn, of niet zijn. Daar ben ik van overtuigd.

Maar we mogen ook geen potje staan liegen.

De verschillende grote, wereldwijde organisaties die de toerisme industrie kent – en zo zijn er nogal wat, elke subsector heeft er wel minstens één – hebben verklaard dat ze naar een “net zero” situatie op vlak van CO2-emissie willen gaan in 2050. Applaus volgde in de zaal en in de coulissen. Mooie woorden, stevige uitspraken, zware presentaties.

Maar het klopt niet.

De Sustainable development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties, de 17 doelstellingen die in 2015 werden gelanceerd, worden algemeen aangenomen als de graadmeter voor duurzaamheid. Wat toerisme betreft, wordt er in de afgelopen twee jaar echter vooral de focus gelegd op CO2. Dat heeft geleid tot begrippen als vliegschaamte.

Voor de goede orde: de CO2 emissies over heel de wereld, van alle sectoren en van alle landen, moeten omlaag. Als we de planeet zouden opblazen, is het einde verhaal. Maar duurzaamheid is méér dan CO2. And that’s the point that I am trying to make.

Bij de lancering van de 17 SDG’s hoorde volgende tekst: “De Sustainble development Goals (SDG's), ook bekend als de Global Goals, zijn in 2015 door de Verenigde Naties aangenomen als een universele oproep tot actie om armoede te beëindigen, de planeet te beschermen en ervoor te zorgen dat in 2030 alle mensen vrede en welvaart kennen.

De 17 SDG's zijn geïntegreerd - ze erkennen dat actie op één gebied invloed heeft op de resultaten op andere gebieden, en dat ontwikkeling een evenwicht moet vinden tussen sociale, economische en ecologische duurzaamheid.

Landen hebben toegezegd prioriteit te geven aan vooruitgang voor degenen die het verst achterlopen. De SDG's zijn bedoeld om een einde te maken aan armoede, honger, aids en discriminatie van vrouwen.

De creativiteit, knowhow, technologie en financiële middelen uit de hele samenleving zijn nodig om de SDG's in elke context te verwezenlijken.

Vooral de woorden “geïntegreerd”, “evenwicht” en “context” zijn belangrijk. Als IATA in het najaar van 2021 aankondigde naar “net zero” te willen evolueren in 2050, dan werd dat via vele media kanalen opgepikt, en herleid tot vrijwel de enige meetbare doelstelling voor de reisindustrie in het duurzaamheid verhaal.

En dat leidt dan weer tot slechte debatten en onhaalbare doelstellingen.

Het is dringend tijd dat de toerismesector de juiste debatten aangaat, en de juiste doelstellingen formuleert. Als het gaat om reductie van armoede, verhoging van kansen voor de lokale bevolking, stimulering van de werkgelegenheid en -jawel- verhogen van het bruto nationaal geluk over heel de wereld, dan heeft het toerisme de kans om een voorloper te worden op vlak van duurzaamheid.

Als de sector onrealistische doelstellingen stelt – vooral als het om vliegen en luchtvaart in het algemeen gaat- dan  is het duurzaamheidsdebat bij voorbaat verloren. De technologische ontwikkelingen op vlak van biologische fuel en zelfs vliegen op waterstof zijn niets minder dan een revolutie, die vandaag opgestart is. Maar laat ons toegeven: met minder dan 1% gebruik van biologische fuel en met een waterstofontwikkeling die nog in de kinderschoenen staat, kunnen we wel geloven in het proces en de toekomst, maar kunnen we geen haalbare doelstellingen formuleren.

Laat ons dat ook niet doen.

Laat ons beginnen met de excessen eruit te halen. Als de 9 € stoelen naar pakweg Praag of Madrid dan toch maar een zeer klein percentage van de bezetting van het vliegtuig betekenen, laat ons ze er dan meteen uithalen. Er zijn zonder twijfel intelligentere manieren om die twee fantastische bestemmingen in de markt te zetten, ook door luchtvaartmaatschappijen.

Maar laat ons oppassen met uitspraken over minder vliegen en “net zero” doelstellingen op vlak van luchtvaart. Want vandaag zijn dat kreten, geen geloofwaardige beloftes.

Het punt dat ik probeer te maken is dan ook het volgende: toerisme heeft heel veel troeven om uit te spelen op vlak van vrijwel alle onderdelen van de duurzaamheidsstrategie. Laat ons die dan trots, zelfzeker en realistisch verkondigen en behalen. Maar laat ons even realistisch verkondigen, dat we in het CO2 verhaal geen voorloper zullen zijn. Want de beloftes van 2020 worden in 2030 ontmaskerd, en het gevolg is verdere travel bashing en ongeloofwaardigheid van de sector. Dat wil niet zeggen dat de investeringen in net zero moeten worden stopgezet. Maar het was IATA voorzitter Willie Walsh zelf (de ex CEO van IAG, de moedermaatschappij van onder andere British Airways) die enkele maanden geleden, in één adem met het verkondigen van de “net zero” belofte tegen 2050, ook de regeringen smeekte om de sector te steunen. “Want alleen kunnen we dergelijke investeringen niet aan” zei Walsh. Alleen; dat laatste zinnetje vind je nergens in de media terug. Voilà, de knuppel ligt in het hoenderhok.

10/01/2022 - door Jan Peeters