Hoop- of Doem Scenario?

The Darkest Hour

Het lijkt alsof we in een situatie zitten waar alle hoop stilaan wegglipt. De Covid 19 situatie zit vandaag muurvast, waarbij er enkel op korte termijn beslist wordt op basis van op zijn minst betwistbare gegevens. Dat leidt tot een depressief doemscenario voor vele mensen en bedrijfssectoren. De reissector wordt vanuit vele hoeken geviseerd … behalve vanuit de consumentenhoek. En dat geeft dan weer hoop.

Doemscenario: de 22% besmettingen van reizigers

Een recent “doem-scenario” voorbeeld: viroloog Steven Van Gucht stelt, dat 22% van de corona-besmettingen die in augustus in België werden vastgesteld, voorkomen bij mensen die in de 14 dagen ervoor in het buitenland op reis waren geweest. Hij verwijst ook naar gelijkaardige percentages in Nederland, Duitsland en Italië.

Zonder nuancering is dit wellicht voor bepaalde personen aanleiding om nogmaals te stellen: “ga niet op reis!”. Echter: gezien de wisselende kleuren van de door de diverse ministeries van buitenlandse zaken ingekleurde kaart van Europa, gecombineerd met verplichtingen tot testen van reizigers door overheid, luchtvaartmaatschappijen en bepaalde bestemmingen, lijkt het niet meer dan logisch dat de categorie “buitenlandse reizigers” veel méér getest wordt dan de rest van de bevolking. Om het even zwart-wit te stellen: ik kan me voorstellen dat de mensen die voor overrompelingen zorgden in Blankenberge, Oostende of Zeeland niet dadelijk naar hun dokter belden met de vraag of ze getest konden worden.

Die 22% heeft dus meer te maken met statistische logica, dan met representativiteit. Toch wordt de gemiddelde vluchtig lezende consument sterk beïnvloed. En dat, in combinatie met allerhande uitspraken en misvattingen, leidt tot een doem scenario in de hoofden van vele reisprofessionals.

En toch is er hoop.

Voorlopig onder de waterlijn, is er een besef aan het groeien dat een “stop & go & stop again” maatschappij niet leefbaar is. Een maatschappij en een wereldeconomie die enkel weer kan opgestart worden wanneer er een wereldwijd verspreidbaar vaccin op de markt zal zijn, is geen optie. De verhitte debatten tussen voor- en tegenstanders van maatregelen zijn grotendeels verspilde energie.

Er verschijnen in de betere media oproepen van opinie leiders en vakspecialisten, om te leren denken voorbij de waan van de dag, en om te zien hoe we de samenleving (inclusief de economie) kunnen laten functioneren in een al dan niet voorlopig Nieuw Normaal.

Leven Houdt Risico in

Er groeit, heel voorzichtig, een besef dat kreten als “elke dode is er één te veel” of “de besmettingsgraad moet naar nul” niet realistisch zijn. Sterker nog: de wereld is niet leefbaar met dat soort uitgangspunten. Dat hebben we als samenleving al eeuwen moeten aanvaarden. Een bepaalde vorm van risico hoort nu eenmaal bij het leven.

De Parallel met de Verkeersdoden

Als we willen dat het aantal verkeersdoden naar nul wordt herleid, dan moeten we alle auto’s aan de kant zetten. Omdat dit niet kan, zijn er verkeersregels. Wie ze opvolgt, verkleint het risico. Wie ze niet opvolgt, vergroot het risico – voor zichzelf, maar ook voor de anderen. We hebben met z’n allen besloten dat we die vorm van risico nemen – en we leven met verkeersdoden. Liefst zo weinig mogelijk, maar zolang we rondrijden zullen er mensen sterven in het verkeer. Is dat een doem- of hoopscenario? Geen van beiden. Het is een samenlevingsscenario.

Samenlevingsscenario Voorzichtig in Ontwikkeling

Links en rechts begin je te merken, dat rond corona ook een dergelijk samenlevingsscenario zich aan het ontwikkelen is. Het besef groeit dat een dergelijk scenario kan, in een gereguleerde maar niet op slot gedraaide wereld. Mondmaskers, de nodige afstand, handen wassen, ruimtes ventileren en ontsmetten: het zullen ingrediënten blijven van een dergelijke gereguleerde wereld.

De Denkfouten van de Overheid

De overheid maakt vandaag enkele belangrijke denkfouten. Ze gaat ervan uit dat “de bevolking” alleen met zeer strenge maatregelen, controle en sancties in het gareel zal lopen. Ze gaat er ook van uit dat er “geen draagvlak” is voor een set van langdurige, duidelijke en door iedereen op te volgen maatregelen. En, zo mogelijk nog belangrijker: ze vertrouwt de bedrijven niet, om hun verantwoordelijkheid te nemen om dergelijke langdurige maatregelen te integreren in hun business planning en processen.

Dat zijn zware denkfouten, die ervoor zorgen dat de overheid de mensen niet serieus neemt en dat vervolgens de mensen zich afzetten tegenover de overheid. Behandel volwassenen als kleuters, en je krijgt revolterende volwassenen.

De Reissector als Voorbeeld

De reissector is vandaag een goed voorbeeld van hoe het wel kan. Duizenden mensen zijn in het buitenland op vakantie gegaan, met advies van en boeking bij de georganiseerde reisindustrie. Die vakantiegangers moesten vastgestelde protocollen volgen, en kregen op hun beurt garanties op vlak van protocollen, die gevolgd werden door hoteliers, transporteurs, autoverhuurders, aanbieders van vakantiewoningen, cruise bedrijven en zelfs gehele bestemmingen.

Vandaag, aan het einde van de twee zomermaanden, kunnen we vaststellen dat de georganiseerde reisindustrie dit zeer goed heeft gedaan. In Nederland hebben de bevoegde ministers zelfs moeten vaststellen dat er geen enkele besmetting werd opgedaan aan boord van een vliegtuig. Ook op de bestemmingen is alles goed verlopen.

Als er sprake was van onderbrekingen van het vakantiegevoel, dan kwam dat voor 100% van de steeds wijzigende kleurencodes, waardoor toeristen zich niet op hun gemak voelden en reisorganisatoren en reisagenten alles uit de kast moesten halen om te herboeken en te repatriëren. Conclusie: de reissector heeft het goed voor elkaar, en de turbulentie kwam van buiten de reissector.

De reisbranche heeft eens te meer haar zelfregulerende rol op zich genomen. Enig vertrouwen in deze zou dan toch mogen, zo onderhand.

Als sector beleven we vandaag economisch ons “Darkest Hour”, met de nodige doem scenario’s. Als echter –voornamelijk bij de overheid, maar ook bij hen, die als specialist de overheid adviseren – het inzicht groeit dat in een structureel corona gereguleerde wereld vrijwel alle mensen en bedrijven hun verantwoordelijkheid zullen nemen, dan is er hoop.

Tijd voor een Nieuw Discours

Dan kan er een andere discours de bovenhand nemen. Dan kan wantrouwen plaats maken voor vertrouwen, en dan kan angst plaats maken voor verantwoordelijkheid. Dàt is dan weer een goede voedingsbodem om mensen in alle vertrouwen te laten reizen.

 Einde van de Tunnel?

Als een dergelijke zienswijze zou gevoed worden door de belangrijkste opiniemakers, dan kunnen wij in de reissector stilaan het einde van de tunnel zien. Als die zienswijze dan gecombineerd wordt met stuttende maatregelen en structurele ondersteuningen, dan kunnen we weer plannen maken, die kans hebben op slagen. Kortom, dan kunnen we weer beginnen te ondernemen inclusief redelijke economische risico’s. Want risico’s behoren tot het leven. Hell, yes!

 

26/08/2020 - door Jan Peeters