Corona: “Nut Van het Algemeen”

Even Omdenken?

Er worden deze dagen verschillende initiatieven, klein en groot, individueel en in groep, gelanceerd om aandacht te krijgen voor een sector in nood: de reissector. De drijfveren achter de open brieven, hashtags, petities en facebook oproepen lopen uiteen: soms is het frustratie, vaak is het boosheid, of ronduit radeloosheid.

Dit zijn stuk voor stuk begrijpelijke reacties. Sinds begin maart leven we in een wereld van annulaties, wijzigingen, tegoed bonnen, hoop op heropleving, teleurstelling bij het uitblijven van heropleving, tal van miscommunicaties vanuit overheid en media, en een overheersend gevoel dat de reisbranche vergeten of op zijn minst niet begrepen wordt.

Wie de Travel360° kanalen de afgelopen jaren heeft gevolgd, weet dat ik bijzonder kritisch stond tegen de “in verspreide slagorde” optredende beroepsverenigingen in België in het verleden. Geleidelijk hebben we, onder impuls van nieuwe leiders, een toenadering gezien. Gelukkig maar, want tijdens deze corona periode is het méér dan ooit noodzakelijk dat de sector met één stem spreekt. Onderling zitten er nog wat stekeltjes in de weg, maar ook dat komt wel goed: als egels erin slagen om de liefde te bedrijven (met al die stekels) dan kan er veel. Gewoon voorzichtig zijn, maar wel ervoor gaan, zeggen de egels. Maar dat terzijde.

Zes Procent van het Aanbod is Te Koop

Het geklungel met de kleurcodes en de soms onbegrijpelijke reisbeperking, zorgt ervoor dat de outgoing toerisme sector vandaag nauwelijks zes procent van het reisaanbod kan aanbieden en verkopen. Dat is wat VVR CEO Koen van den Bosch al enige tijd bevestigt: op de pakweg 196 landen die de georganiseerde reisindustrie in normale tijden kan aanbieden, mag er nu maar naar 16 landen gereisd worden. En dan nog met stevige restricties, en met vrijwel dagelijks veranderende aanbevelingen.

Even een poging tot vergelijking: in een gelijkaardige situatie zou Volkswagen enkel nog groenkleurige Polo’s mogen verkopen. Het assortiment van Mc Donalds zou teruggebracht worden naar 100% vegetarische slaatjes. Torfs zou slechts een drietal soorten schoenen mogen aanbieden, in drie maten.

Stel dat de hierboven beschreven situaties het resultaat zouden zijn van overheidsbeslissingen omwille van “maatregelen in het algemeen belang”: de drie bedrijven zouden dadelijk de boeken moeten neerleggen.

Tenzij … laat ons Omdenken.

Tenzij de overheid zou begrijpen dat er voor uitzonderlijke situaties ook uitzonderlijke maatregelen moeten genomen worden. Tenzij de overheid zou inzien dat voor een ongeziene crisis, ook tot voorheen ongeziene beslissingen moeten genomen worden.

Dat vereist een nieuwe “state of mind”. Dat vereist omdenken.

In de traditionele manier van denken (zoals vandaag toegepast naar aanleiding van de corona crisis) zien bedrijven in een crisis, veroorzaakt door externe factoren, hun omzet spectaculair dalen. De overheid kan dan beslissen om steunmaatregelen te nemen. Die maatregelen zijn meestal beperkt in tijd. Als de crisis écht zwaar toeslaat (zoals op dit moment: na het voorseizoen inclusief Pasen is nu ook het hoogseizoen herleid tot een minuscule fractie van wat er nodig is om te overleven) dan gaan bedrijven over kop.

Dat is al eng genoeg als scenario, maar vandaag is de realiteit nog vele malen enger: we zitten middenin de grootste crisis uit de recente geschiedenis, en we stevenen af op een economisch rampscenario, waarbij de reisbranche zoals we die vandaag kennen, dreigt gedecimeerd te worden. We hope for the best, but we should prepare for the worst. 

Herlees de bovenstaande alinea, en realiseer dat hier geen enkel woord van overdreven is.

Er is een manier om een dergelijk scenario – voor en deel- te vermijden. Maar nogmaals: dat vereist een combinatie van stevig kunnen omdenken, een 360° open geest en een meer dan gemiddelde portie creativiteit. Hier gaan we.

Enkele Veronderstellingen.

We gaan ervan uit dat de genomen reisrestrictie maatregelen er niet op gericht zijn om de reissector te straffen of ten onder te laten gaan. (Toch zal, met deze aanpak, dat laatste voor een groot deel gebeuren.) We gaan er tevens van uit, dat de reisrestricties opgelegd worden, om de maatschappij en de gezondheid van de mensen te redden van het coronavirus. Als deze uitgangspunten kloppen, dan helpt de reisindustrie, door de reisrestricties en andere beslissingen te volgen en toe te passen, de Benelux en de wereld om catastrofes te vermijden.

“In Het Nut van het Algemeen”

Als we dan, vertrekkende van deze visie, de situatie van de sector bekijken, dan kom je tot de conclusie dat de huidige economische moeilijkheden en de dreigende economische catastrofe, rechtstreeks het gevolg zijn van beslissingen en maatregelen “in het nut van het algemeen”.

Een situatie, gecreëerd “in het nut van het algemeen” mag niet afgewenteld worden op individuele bedrijven, op werknemers, of op een sector in zijn totaliteit. Want, nogmaals: deze sector wordt –wellicht terecht- gedwongen tot opoffering van zo’n 80% tot 90% van zijn omzet “in het nut van het algemeen en van de volksgezondheid in het bijzonder”.

Dat werpt een ander licht op de te nemen noodmaatregelen, of het te voorziene noodfonds.

Als je deze corona crisis bekijkt als een gevaar voor de gezondheid van alle burgers, dan geldt niet de logica van de bedrijfseconomie, maar wel de logica van de solidariteit.

And that’s a different ball game.

Volgens de solidariteitslogica, zou de reissector recht moeten hebben op alle mogelijke steun en fondsen, die de sector in staat stellen om gedurende de corona crisis te overleven. Je kan je een wiskundig model voorstellen, waarbij elk bedrijf op een eerlijke manier een analyse moet maken, die moet leiden tot een concrete schatting van de “minimum viable support” die nodig is om zonder kleerscheuren tot –pakweg- einde maart 2021 te geraken. Uiteraard zonder bedrijfswinsten, maar ook zonder bedrijfsrisico’s.

Steun kan dan op maat worden voorzien, zodat elk bedrijf kan overleven tot de nood voor solidariteit en de rol “in het nut van het algemeen”, specifiek in deze corona situatie tot een minimum herleid is.

Dieren Weten Hoe Het Moet

Vergelijk het met dieren, die tijdens de winter op overlevingsmodus gaan, en tegen de lente weer tevoorschijn komen. Alleen is deze “winter” (de coronacrisis) niet aangekondigd of aangevoeld, en hebben de dieren geen schuilplaats of mondvoorraad kunnen voorzien.

De Zekerheid om te Overleven

Dit scenario komt neer op een overheid die de reissector geen steuntje geeft om te overleven, maar integendeel de zekerheid om te overleven. Klinkt zeer raar, toegegeven. Maar wat ook raar klinkt is dat het klassieke “ondernemersrisico” vele malen hoger ligt, omdat de ondernemer moet bijdragen aan het fysieke overleven van de mensheid.

Voorwaarden, met een Resem aan Kansen

Uiteraard moeten hiervoor de nodige “checks and balances” gelden: bedrijven die vóór de corona crisis al geen toegevoegde waarde leverden, een negatieve balans hadden of zaken deden met onvoldoende eigen vermogen, moeten hier uitgesloten worden. Wat slecht was, moet je geen steun geven.

Een dergelijk scenario een biedt ook een scala aan kansen, om na de coronacrisis de reissector in een nieuwe richting te stuwen – deels dwingend. Een radicale omslag richting duurzaam reizen zou zo drastisch kunnen versneld worden.

De bedrijven zouden moeten voldoen aan nieuwe protocollen –net zoals nu bij het reizen in corona tijden- zodat de sector niet alleen neemt, maar ook teruggeeft. Zodat de sector bepaalde ingrediënten van een reis zoals bezienswaardigheden, natuurfenomenen, bossen en stranden, niet alleen gebruikt, maar hier ook voor betaald. Dat lijkt me een faire deal, waarbij we écht van deze crisis een lange termijn uitdaging maken. Ook “in het nut van het algemeen” trouwens. Je kan denken aan werkomstandigheden, verloning, opleidingen … allemaal kansen om tijdens deze uitzonderlijke situatie, te focussen op uitzonderlijke initiatieven zodat de sector, de maatschappij en de wereld hier sterker uitkomen.

De overheid zou deze operatie kunnen zien als een historische investering in de toekomst, in plaats van als een historische éénmalige kost. 

Tot slot: ik begrijp dat dit een aanpak is, die dadelijk kritiek zal opleveren uit verschillende hoeken. Ik kan me sommige verwijten (communisme!) al zo voorstellen. Hou u vooral niet in – wie zijn opinie ventileert, moet tegen een stootje kunnen.

Aarzel vooral niet om de hasthtag #ikgaopreis te gebruiken in een positieve context, en teken vooral de diverse petities van VVR en UPAV. Ik doe dat ook, net als alle medewerkers van Travel360°. Want het hierboven beschreven scenario is pas mogelijk als iedereen echt wil omdenken. Maar het is een mogelijkheid. Hell, yes!

 

17/07/2020 - door Jan Peeters