Vliegschaamte

Woorden Met Betekenis

Als een feit, een gevoel, een trend of een combinatie van die drie in één woord kan worden samengevat en vervolgens algemeen gebruikt wordt, dan is een begrip geboren. En dat begrip begint dan een eigen leven te leiden. Het toerisme staat bol van dergelijke begrippen, waarvan we de meeste zelf hebben uitgevonden: denk aan last minute, overboeking en de nieuwste in het rijtje: overtoerisme. Afgelopen week kwam er nog een nieuw begrip bij.

Woord van de dag op Van Dale

Er is recent een nieuw woord in het taalgebruik geslopen: “vliegschaamte”. Op 21 november 2018 promoveerde de website van Van Dale dit begrip tot “woord van de dag”. Er werd prompt een definitie aan gegeven:

vliegschaamte (de, g.mv.) schaamte die iemand ervaart als hij of zij gebruikmaakt van een vliegtuig terwijl er minder milieubelastende alternatieven zijn om zich te verplaatsen, vertaling van Zweeds flygskam

Groeiend op Google

Op het moment waarop ik deze tekst schrijf, levert “vliegschaamte” als zoekwoord op Google 806 resultaten op. Een gemakkelijke voorspelling: dat worden er in de komende weken en maanden véél meer. Want een begrip als dit, wordt overgenomen door de media. En dit moet de reisindustrie dringend tot nadenken stemmen.

Is Duurzaamheid een Inconvenient Travel Truth?

Begrippen als "vliegschaamte" en "overtoerisme" zijn immers steeds vaker aanleidingen voor artikels en discussies over de negatieve gevolgen van de groei van het mondiale toerisme. Tijdens het recente congres “The Travel Future We Really want” dat Travel360° samen met SDG Voice Joker/ViaVia organiseerde, bleek reeds duidelijk hoe onze sector worstelt met duurzaamheid, en hoe sommige boodschappen over de mogelijke gevolgen van toerisme een “inconvenient truth” blijken te zijn voor vele spelers.

Vragen bij VeelVliegen

Tijdens dat congres bleek dat er één belangrijke olifant in de kamer staat, als we het over duurzaam reizen hebben: de luchtvaart. Het nieuwe begrip “vliegschaamte” is nog maar eens een aanleiding om deze “olifant” te benoemen in de pers en in praatprogramma’s. Steeds vaker wordt er gesproken over de “absurd lage prijzen voor vliegtuigtickets” - steevast met een verwijzing naar Ryanair en easyJet.

Voorlopig wijzigen de consumenten hun gedrag nog niet, de vliegtuigen van beide spelers zitten nog steeds flink vol. Maar die gedragswijziging kan opeens snel gaan. Want steeds vaker wordt er ook gewezen op dat ene verworven recht van de luchtvaartsector: het feit dat er geen accijnzen moeten betaald worden op kerosine, een beslissing die dateert van 1944. Toen werd in Chicago besloten dat wereldwijd geen belastingen zou moeten betaald worden op getankte kerosine, omdat de ontwikkeling van de luchtvaart essentieel zou zijn voor verdere groei van de wereldeconomie. Het mag duidelijk zijn dat dit vandaag een iets moeliijker standpunt is om vol te houden dan midden vorige eeuw.

Een Discussie Die Wereldwijd Gevoerd Wordt

Doordat begrippen als “overtoerisme” en nu ook “vliegschaamte” snel ingeburgerd geraken, worden  dit soort discussies ook door consumenten wereldwijd gevoerd. Het is hoog tijd dat de toerisme sector zich op een geloofwaardige, eerlijke en concrete manier in deze discussie mengt. Niet alleen vanuit een marketing- of verdedigingsreflex, maar vanuit een strategische en visionaire reflex: welke scenario’s voor de toekomst zijn realistisch én houden rekening met de gevolgen voor klimaatverandering, de planeet en de lange termijn toekomst?

Het Is Weer Eens Vijf Voor Twaalf

Deze discussie uit de weg gaan, betekent de kop in het zand steken. Het is eens te meer vijf voor twaalf. De consument zal op een dwingende manier optreden, en dat zal eerder vroeg dan laat gebeuren. De lange, warme zomer van 2018 was voor vele consumenten een aanleiding om de jaarlijkse vakantie naar de zon te vervangen door een vakantie dichter bij huis. En voor vele consumenten was dat een goede ervaring. Koppel dat met een steeds sterker wordend inzicht op vlak van duurzaamheid, en je hebt een trend in wording.

Het toerisme is één van de grootste en belangrijkste sectoren ter wereld. Om die positie op lange termijn verder uit te kunnen bouwen, moeten we ons op korte termijn enkele belangrijke vragen stellen. Want de consument wil antwoorden. Geloofwaardige antwoorden.

23/11/2018 - door Jan Peeters