Corona Reisdilemma's

Q&A

De krokus- en paasvakantie staan aan de deur, al zullen de ski-outfits in de kast moeten blijven. Veel touroperators hebben er zelf voor gekozen om alle skireizen tot Pasen te annuleren. Daarna volgde dan het verbod op niet-essentiële reizen, al is dit hopelijk maar van korte duur.

 

Ons advocatenkantoor wordt echter nog steeds overspoeld met vragen van touroperators en ook reizigers, want corona blijft voor de hele travel industrie een bijzonder moeilijk gegeven.  Wat bijvoorbeeld met pakketreizen die nog niet verplicht geannuleerd zijn? Kan je toch nog een betaling of voorschot vragen van de reiziger?  Of de reis gaat wel door, maar de ‘setting’ laat te wensen over vanwege corona (-maatregelen). We bundelen in dit artikel een overzicht van veel voorkomende vragen van touroperators die wij de afgelopen maanden in onze praktijk behandeld hebben.

 

 

  • Wat moet je doen als een voucher voor een pakketreis niet binnen één jaar gebruikt kan worden door overbezetting of door reisrestricties?

 

Tijdens de eerste golf van de corona crisis heeft de overheid de unieke voucher-regeling op poten gezet. Dankzij deze regeling was het voor reisorganisatoren mogelijk om een coronavoucher te verstrekken ter waarde van het bedrag dat de reiziger betaald had voor de geannuleerde pakketreis, indien deze pakketreis niet kon door kon gaan wegens corona. Deze vouchers moesten minimum 1 jaar geldig zijn. Gebruiken de reizigers de voucher niet binnen de voorziene termijn, dan kunnen zij de terugbetaling vragen aan de reisorganisator.

 

Wij denken hierbij aan twee mogelijke ‘probleem-scenario’s’:

 

Allereerst is er de mogelijkheid dat, naast de gewone reizigers, nu alle ‘voucher-reizigers’ ook hun voucher nog zullen willen gebruiken binnen de voucher-termijn. Ze zijn er zich namelijk van bewust dat de cash terugbetaling wel eens op zich kan laten wachten omwille van de financiële last die er momenteel rust op de reisorganisatoren. Door deze hoeveelheid reizigers kan het zijn dat veel reisdiensten volzet zijn en de voucher dus niet gebruikt kan worden. Aangezien één jaar de wettelijke minimumtermijn is, kan je steeds aanbieden aan de reiziger om de termijn van de voucher te verlengen. Zorg dat je schriftelijk bewijs hebt van dit akkoord en leg de voorwaarden goed vast. Gaat de reiziger hier niet mee akkoord, dan zal je verplicht zijn tot de terugbetaling van de reis zodra de voucher-termijn verloopt.

 

Anderzijds is het mogelijk (en momenteel realistischer) dat er gewoon nog reisrestricties gelden die het idee van reizen niet aantrekkelijk maken. Ook hier kan je nog steeds onderling afspreken om de voucher te verlengen. Uiteraard zijn de reizigers niet verplicht hiermee in te stemmen en kunnen ze de terugbetaling eisen. Kan je voor de reiziger echter toch nog een voordeel uit je hoed toveren, zonder dat jullie hierbij jullie cashflow aantasten, dan zullen de reizigers misschien toch nog eerder geneigd zijn om in te stemmen met een verlenging.

 

 

  • Een pakketreis naar Indonesië gaat nog door, maar enkele activiteiten zijn geannuleerd wegens lokale corona-maatregelen. Mag de reiziger zijn pakketreis dan ook annuleren?

 

Voor vele mensen is Indonesië een droombestemming. De reizigers kijken ernaar uit om te eilandhoppen en de cultuur op te snuiven. Maar wat indien de lokale corona-maatregelen deze droomreis in het gedrang brengen en één of meer highlights van deze reis, zoals de wereldbefaamde Borobudur-tempel, nog gesloten is voor het publiek?   

 

Worden bepaalde activiteiten geannuleerd, dan ben je als reisorganisator verplicht om de reiziger hiervan zo snel mogelijk en schriftelijk op de hoogte te brengen. In eerste instantie moet je proberen om  gelijkaardige arrangementen aan te bieden. Indien er geen gelijkwaardig arrangement mogelijk is, zal je een prijsvermindering van de pakketreis moeten voorzien.  De reiziger kan deze nieuwe alternatieven slechts weigeren indien deze arrangementen niet vergelijkbaar zijn of indien de prijsvermindering niet geschikt is.

 

Bijgevolg moet je weten op welke punten de reis zou wijzigen, welke alternatieven je kan aanbieden en welke impact dit heeft op de prijs.

 

 

  • Wat indien alle activiteiten van de pakketreis wel kunnen doorgaan, maar omwille van de aanwezigheid van corona de reiziger niet meer zo happig is op deze reis. Kan de reiziger zijn reis nog kosteloos annuleren voor vertrek?

 

Als voorbeeld hebben we het Oostenrijkse Ischgl, ook wel gekend als het Ibiza van de Apen of… als de broeihaard van het corona virus in Europa. Ondanks dat de pistes terug open zijn kan het zijn dat après-ski bars nog steeds gesloten zullen zijn, sommige skiliften gesloten zullen zijn of het aanschuiven langer zal duren door de corona maatregelen, …  Wat dus indien alles in principe kan doorgaan zoals gepland, maar de reiziger toch liever niet wilt vertrekken omdat de omstandigheden niet ideaal zijn of deze vreest voor het risico op besmetting? De reiziger kan de reis tegen een vergoeding nog annuleren of verplaatsen. Maar heeft de reiziger ook nog andere mogelijkheden om kosteloos onder de reis uit te komen?

 

De Pakketreizenwet voorziet dat de reiziger zijn pakketreis kosteloos kan opzeggen als deze bewijst dat er zich onvermijdbare en buitengewone omstandigheden voordoen op de vakantiebestemming en dat deze aanzienlijke gevolgen hebben voor de uitvoering van de pakketreis. De wet is zeer vaag wat exact onder onvermijdbare en buitengewone omstandigheden valt. De voorbereidende werken van de wet geven wel enkele voorbeelden mee zoals o.a. ‘omstandigheden die een gevaar voor de menselijke gezondheid met zich meebrengen’. Wat er nog onder dergelijke omstandigheden valt en hoe dit beoordeeld moet worden is niet wettelijk bepaald en blijft dus een feitenkwestie. De corona crisis en de lokale impact ervan zal hoogstwaarschijnlijk wel als een ‘buitengewone’ omstandigheid gelden.

 

De vraag is echter voornamelijk in welke mate dit ‘onvermijdbaar’ was. De gemiddelde reiziger die op dit moment een reis boekt is zich wel van bewust van het nog steeds heersende coronavirus en de mogelijke impact daarvan op hun reis, zij het een annulering, zij het een beperking in zekere zin. Volstaat deze algemene ‘angst’ om te zeggen dat deze omstandigheid vanaf nu altijd voorzienbaar is? De één zal zeggen dat dit volstaat aangezien er anders veel misbruik van gemaakt kan worden door reizigers ten koste van de reisorganisatoren. De ander zal zeggen dat dit niet volstaat aangezien er op basis van dit wereldwijde virus dan eigenlijk geen pakketreis meer geboekt kan worden zonder enig risico. Op deze manier zou de  bescherming van de consument onderuit gehaald kunnen worden.

 

Wat je hieruit moet meenemen is dat het ten tijde van corona dubbel zo belangrijk is om aan je precontractuele informatieplicht te voldoen. Wijs de reiziger op de risico’s die de corona crisis met zich mee kan brengen voor zijn reis. Verwijs dus naar de reisadviezen van FOD Buitenlandse Zaken, de lokale situatie van de reisbestemming op het moment van de boeking, naar de mogelijkheden tot het sluiten van een annulatieverzekering waarbij je de reiziger zal moeten wijzen op de bijzondere voorwaarden van de polis, op wat precies gedekt wordt en de uitsluitingen, enzovoorts. Dit kan enkel maar in jouw voordeel spelen om te bepalen of de corona crisis al dan niet vermijdbaar was. Let wel: de bewijslast hiervoor ligt bij jou, dus zorg er zeker voor dat je het bewijs van deze precontractuele informatie schriftelijk vastlegt.

 

Ter info: is er geen sprake van een pakketreis maar enkel de verkoop van een vlucht of huurauto, dan val je niet onder de reiswetgeving maar val je terug op het gemeen recht. Dit biedt minder bescherming voor de reiziger en betekent dat er in elk individueel geval bekeken zal moeten worden of er sprake is van ‘overmacht’. Om te bepalen of er sprake is van overmacht en/of wat de implicaties hiervan zijn, verwijzen we je graag naar dit artikel.

 

 

  • In welke mate moet je als reisorganisator tussenkomen indien de corona-situatie tijdens de pakketreis geëscaleerd is?

 

Als reisorganisator ben je verantwoordelijk voor de goede uitvoering van de overeenkomst. Om te bepalen wat een ‘goede uitvoering’ is moet je rekening houden met de verwachtingen die de reiziger had op basis van de informatie die deze had gekregen van jou. Het is natuurlijk mogelijk dat het coronavirus onverwacht snel escaleert tijdens de reis zelf, wat op verschillende vlakken een impact kan hebben.

 

Zo is het mogelijk dat enkele activiteiten of diensten onverwacht niet meer kunnen doorgaan. Je zal in dat geval al het mogelijke moeten doen om minstens gelijkwaardige alternatieven aan te bieden aan de reiziger, zonder dat deze hier iets voor moet (bij)betalen. Zijn er geen alternatieven beschikbaar of enkel alternatieven van lagere kwaliteit, dan zal je een prijsvermindering moeten voorzien. De reiziger zal deze alternatieven of prijsvermindering enkel kunnen afwijzen wanneer deze respectievelijk niet vergelijkbaar of ontoereikend zijn. In dit laatste geval mag de reiziger de overeenkomst opzeggen (zonder opzegvergoeding en eventueel met een prijsvermindering en/of schadevergoeding) en moet jij als reisorganisator zo snel mogelijk en kosteloos evenwaardig vervoer naar de plaats van vertrek organiseren.

 

Daarnaast is het ook mogelijk dat de terugkeer naar huis onverwacht belemmerd wordt door het coronavirus. Dit zal als een onvermijdbare en buitengewone omstandigheid gelden en impliceert dat jij als reisorganisator (minstens) drie bijkomende nachten in reeds voorziene of gelijkwaardige accommodatie moet voorzien. Vergeet daarbij ook niet dat je de reiziger moet informeren over o.a. plaatselijke autoriteiten en bijstand moet verlenen op het vlak van communicatie en het vinden van andere reisarrangementen.

 

Aangezien het hier om onvermijdbare en buitengewone omstandigheden gaat, zal je niet gehouden zijn tot het betalen van een bijkomende schadevergoeding (bovenop de nieuwe arrangementen of prijsvermindering) ten aanzien van de reiziger.

 

 

  • Kan een reiziger zijn pakketreis ‘uit voorzorg’ annuleren voordat de reis begint omdat deze bang is dat de reis geannuleerd zal worden wegens corona, maar eisen dat hij de annuleringskosten pas zal betalen indien achteraf blijkt dat de reis tóch door kon gaan?

 

Hiermee bedoelen we dus de situatie waarbij op het moment van annulering de reis nog volledig kan doorgaan zoals gepland, maar de reiziger alsnog uit voorzorg wilt annuleren. Dit is in principe geen probleem, behalve wanneer de reiziger niet wilt voldoen aan de annuleringsvoorwaarden omdat de reis mogelijks niet zal kunnen doorgaan en de reis in dat geval volledig terugbetaald moet worden door de reisorganisator. Pas wanneer op het moment van de reis zelf blijkt dat de reis tóch kan doorgaan, is de reiziger bereid de annuleringskost te betalen.

 

Dit is een vraag die al verschillende keren aan ons gesteld is, maar waar helaas nog geen zwart/wit antwoord voor bestaat. Om hier duidelijkheid over te krijgen zal men moeten wachten op de eerste uitspraken van de rechtbank, die er tot nu toe nog niet zijn. Je kan je uiteraard wel vragen stellen bij zo’n houding van de reiziger. Op deze manier eet de reiziger namelijk van twee walletjes door al vooraf te annuleren, maar de financiële impact bij de reisorganisator leggen. Aangezien dit wettelijk niet duidelijk geregeld is, raden we je aan om in de algemene voorwaarden duidelijk te vermelden dat in dergelijke situatie nog steeds aan de annuleringsvoorwaarden voldaan moet worden.

 

Besluit

 

De corona crisis brengt als het ware een strop rond de hals van reisorganisatoren met zich mee. Sommige reizigers zullen echter hoe dan ook nog steeds gebruik maken van de grote bescherming die ze genieten dankzij de Pakketreizenwet. Het is daarom belangrijk dat je je bewust bent van de rechten van de reizigers en op welke manier jij ervoor kan zorgen dat de reizigers geen misbruik maken van deze wet. Eén van de meest belangrijke aandachtspunten hierbij is om de reiziger zoveel mogelijk informatie mee te delen over de huidige en potentiële corona-situatie in het land van bestemming. Een gewaarschuwd man is er namelijk twee waard. Was de reiziger vooraf zeer goed op de hoogte van de risico’s en wilt deze annuleren uit een algemeen ongemak vanwege de aanwezigheid van het coronavirus (en dus geen annuleringen van activiteiten of hotels), dan zal dit al veel minder snel kosteloos kunnen gebeuren. Wees dus transparant! Bescherm jezelf daarnaast ook goed door mogelijke scenario’s waarbij men misbruikt maakt van de Pakketreizenwet preventief uit te sluiten.

 

Heb je nog vragen over een specifieke situatie of ben je nog onzeker bent over jouw rechten of plichten, aarzel dan niet om ons te contacteren op [email protected] of [email protected].

29/01/2021 - door Sirius Legal