Overtoerisme: bedreiging?

16/08/2017 door Jan Peeters

Even serieus, nu.

Het was alsof alle media deze zomer opeens de term “overtoerisme” ontdekt hadden. Ze rolden over elkaar, de kranten, websites en TV programma’s om te melden dat … de toeristen zowat over elkaar rollen, van Venetië en Dubrovnik over Barcelona, Palma en Amsterdam tot op Machu Picchu en de populaire eilanden in Thailand.

 Gretig spelen de algemene media in op de woede van een deel van de lokale bevolking. De recente acties in Barcelona tegenover toerisme bussen, de demonstraties in Venetië tegen de grote cruise schepen en de anti-toerisme graffiti op verschillende plekken worden graag getoond.

 Ook politici –voor zover ze zelf niet op vakantie zijn op één van deze leuke plekken uiteraard- bevestigen zoals steeds “dat ze het probleem serieus nemen”, “dat ook toeristische bestemmingen levenswaardig moeten blijven voor de inwoners” en “dat toeristen en locals harmonieus moeten samenleven”. Klinkt goed, geen letter tussen te krijgen.

Een deel van een groter probleem, dus een deel van een grotere oplossing. 

Maar zelden worden er structurele, geloofwaardige oplossingen naar voor gebracht die rekening houden met alle achterliggende elementen. De toerisme industrie is vandaag de grootste werkgever op de planeet: van elke 11 mensen op aarde, is er één minstens voor een deel van zijn of haar inkomen afhankelijk van het toerisme. Mensen over heel de wereld maken dubbel zoveel buitenlandse reizen als 20 jaar geleden. Een groeiende welvaart, grotere besteedbare inkomens, meer beschikbare en goedkopere vluchten, een sterke groei in accommodatie mogelijkheden binnen en buiten het klassieke aanbod: alle indicatoren wijzen op méér toerisme, en dus een steeds grotere vraag naar toerisme producten.

 De bewoners kijken naar de toeristen, de overheid kijkt naar de toerisme-industrie, en laten we eerlijk zijn: geen enkele van deze partijen heeft een echte, geloofwaardige oplossing.

 En dat is ook logisch. Want “overtoerisme” is slechts een deel van de wereldwijde overconsumptie. Een erg zichtbaar deel weliswaar, vooral in de (school)vakantie periodes.

 Het is dan ook niet eerlijk om met een media-vergrootglas het fenomeen “overtoerisme” te belichten, terwijl andere fenomenen het gevolg zijn van net dezelfde oorzaken: nog heel even en de hele Benelux staat weer dagelijks muurvast in de file zonder dat echte oplossingen naar voor worden geschoven, de opwarming van de aarde gaat door zonder dat er ergens ingrijpende maatregelen worden genomen, de voedselketen zal na het eierenschandaal ongetwijfeld een volgende crisis te wachten staan.

Onvermijdelijk: de hele wereld zal meer reizen.

Ik houd mijn hart vast als de Chinezen, de Japanners en de Afrikanen écht met grote aantallen zullen beginnen te reizen, en met vele tienduizenden tegelijk de klassiekers in Europa en overal ter wereld willen bezoeken. Ik geef je op een briefje: als op dat moment quota worden ingevoerd, dan starten opeens discussies over discriminatie, en zou de hele problematiek wel eens een hele nare ondertoon kunnen krijgen.

Geen geïsoleerd fenomeen. 

Het punt dat ik met dit artikel wil maken is het volgende: het is feitelijk oneerlijk om “overtoerisme” als fenomeen te isoleren. Het is feitelijk oneerlijk om de consument in Juli en Augustus te overstelpen met lekker bekkende titels en fotografische momentopnames over volle luchthavens, drukke stranden en lange wachtrijen. In de hele discussie rond “overtoerisme” mag de reisindustrie zich best assertief opstellen – toerisme is maar een deel van de groeiende consumptienoden van een steeds grotere bevolking van de planeet. De beste omschrijving van de uitdaging komt van Taleb Rifai (UNWTO): “Growth is not the enemy; it’s how we manage it that counts”. Toerisme zal blijven groeien, en er zal regulering nodig zijn. Maar die regulering mag de groei niet in de weg staan.

Een belangrijk deel van de oplossing: technologie. 

Overigens: een groot deel van de oplossingen zal komen door de hulp van technologie. Bezoekersstromen zullen beter voorspeld kunnen worden, wachtrijen zullen vermeden kunnen worden door online reservaties, onbekende alternatieven zullen sneller dan ooit hun troeven kunnen communiceren, en het toerisme-aanbod overal ter wereld zal gevoelig uitgebreid worden. Dat is –onder andere- wat Taleb Rifai bedoelde met “how we manage it”.

Lees meer...