De voorbije dagen nam ik voor onze nieuwe editie van Captains of Industry verschillende interviews af met ondernemers en topmanagers uit de reissector. Andere bedrijven, andere segmenten, andere uitdagingen. Maar één antwoord kwam opvallend vaak terug: het is druk.

Heel druk zelfs. En deze beweringen komen niet van de minste. Paul Ryckaseys van Imagine Travel, Pieter Demuynck van Penta's USA, Frank Van den Steen van MSC Cruises,... en ga zo maar door.

De typische lastminutepiek laat zich opnieuw voelen. Boekingen komen binnen, klanten beslissen laat en operationele teams draaien op volle kracht. Voor onze sector is dat vanzelfsprekend goed nieuws. Het bevestigt nog maar eens iets wat we de voorbije jaren vaker hebben gezien: reizen wordt misschien uitgesteld, aangepast of anders ingevuld, maar zelden definitief geschrapt. Zelfs na inflatie, geopolitieke spanningen en economische onzekerheid blijft de behoefte om eruit te zijn bijzonder sterk.

Dat is een geruststellende gedachte.

Tot je met Gualtiero Togneri van CroisiEurope praat. Ook daar was het uitzonderlijk druk. Maar om een totaal andere reden.

De extreem lage waterstanden op de Europese rivieren, hebben de voorbije weken een enorme impact gehad op de operatie. Niet alleen door gemiste inkomsten. Schepen moeten soms vroeger stoppen, vertrekplaatsen worden gewijzigd, treinverbindingen omgeboekt, autocars ingezet en complete programma's herschikt.

Daarbovenop komt een bijna onmogelijke communicatieoefening. Informeer je klanten een week vooraf over een gewijzigd programma, dan kan enkele dagen regen ervoor zorgen dat het oorspronkelijke traject toch mogelijk wordt. Wacht je af, dan krijg je het verwijt dat je te laat hebt gecommuniceerd.

“Je bent daar bijna 24 uur op 24 mee bezig”, vertelde Togneri. “Zo’n situatie heb ik nog nooit meegemaakt.”

Maar vooral één uitspraak bleef bij mij hangen.

"Klimaatverandering was voor mij geen nieuw begrip. We spreken er al jaren over. Alleen bleef het, zolang de gevolgen niet rechtstreeks voelbaar waren in de dagelijkse bedrijfsvoering, toch enigszins abstract. Tot nu. Pas wanneer je dit meemaakt besef je hoe ernstig het is."

Plots gaat klimaat niet meer over modellen richting 2050. Niet meer over beleidsnota’s, CO₂-doelstellingen of verre toekomstscenario’s. Plots gaat het over een schip dat niet meer verder kan. Over autocars die inderhaast geregeld moeten worden. Over klanten die moeten worden opgebeld. En over operationele schade.

Dat gesprek kreeg enkele dagen later nog een extra dimensie tijdens mijn interview met Jan Van Steen van Omnia. Aan het einde stelde ik hem een vraag die ik graag gebruik: “Welke vraag had ik jou moeten stellen, maar heb ik niet gesteld?”

Zijn antwoord kwam zonder aarzelen: "Pieter, in dit interview hebben we het niet gehad over duurzaamheid en dat vind ik jammer."

Volgens hem is de politieke en maatschappelijke aandacht ervoor de voorbije periode sterk afgenomen. Ook Trump zou daar iets mee te maken hebben. Andere crisissen domineren de agenda en economische groei, koopkracht en geopolitiek krijgen begrijpelijkerwijs veel meer aandacht.

Maar precies daarom vond hij dat de sector duurzaamheid zelf op de agenda moet blijven zetten.

En hij bedoelde daarmee meer dan klimaat alleen. Ook ethisch ondernemen, hoe bedrijven omgaan met medewerkers, arbeidsomstandigheden in de keten en thema’s zoals kinderarbeid behoren volgens hem tot diezelfde verantwoordelijkheid.

Dat antwoord zette me aan het denken.

Want misschien beschrijft het perfect waar we vandaag staan.

Tijdens crisissen concentreren bedrijven zich logischerwijs op overleven. Cashflow. Boekingen. Marges. Personeel. Kosten. Alles wat niet onmiddellijk noodzakelijk lijkt, schuift naar achteren.

Wanneer de markt daarna opnieuw aantrekt, halen we opgelucht adem.

Maar misschien verwarren we drukte te gemakkelijk met gezondheid.

De ervaringen van deze zomer tonen net hoe dun die redenering is.

Onze sector kan commercieel uitstekend draaien en tegelijkertijd geconfronteerd worden met fundamentele problemen die het product waarop die groei gebaseerd is steeds moeilijker organiseerbaar maken.

Dat geldt voor riviercruises bij lage waterstanden. Maar evengoed voor bosbranden, hittegolven, waterschaarste, sneeuwzekerheid, extreem weer of bestemmingen waar de druk van toerisme steeds moeilijker beheersbaar wordt.

Duurzaamheid is daarom geen thema dat we ons alleen kunnen permitteren wanneer het economisch goed gaat.

De volgende uitdaging is ervoor zorgen dat we niet alleen blijven groeien, maar ook beschermen waarvan die groei uiteindelijk afhankelijk is.